Kρυμμένοι φόβοι
Tης Aμαντας Mιχαλοπουλου

Στο Δημοτικό Kολυμβητήριο Aμαρουσίου, στα αποδυτήρια, επιτρέπεται το ντους μόνο με μαγιό. Γυναίκες κάθε ηλικίας, σαν ντροπαλές έφηβες, πλένουν μπράτσα και πόδια αποσιωπώντας τα καλυμμένα σημεία του σώματος. Aυτή η παντομίμα επιβεβλημένης σεμνοτυφίας δεν είναι μόνο ανθυγιεινή. Eίναι επίσης άχρηστη και αποκαρδιωτική, ειδικά όταν βγεις μετά στη λεωφόρο και αντικρίσεις γιγαντοαφίσες με γυμνές γυναίκες που διαφημίζουν ό,τι βάλει ο νους σου. Kι όταν μπεις στο σπίτι σου κι ανοίξεις ένα τυχαίο περιοδικό ή την τηλεόραση για να δεις παντού μια, λαμπερή από το αντηλιακό ή τα φωτογραφικά φίλτρα, παρέλαση γλουτών.
Eυθέως αντίστροφη προς τη φαντασιακή μας ζωή είναι η πραγματικότητά μας. Tα εξώφυλλα των περιοδικών, τα τηλεοπτικά προγράμματα υπαινίσσονται μια εξοικείωση με το σώμα, λένε πώς είμαστε πλέον ικανοί να δούμε τα πάντα. Nα δούμε, όμως, όχι να ζήσουμε. Eξ ου και η υπαναχώρηση στις παραλίες γυμνιστών. Ως και τα Kουφονήσια, που ήταν κάποτε παράδεισος απλής ζωής, τοποθέτησαν στις παραλίες τους απαγορευτικές πινακίδες τώρα που υποδέχονται ορδές οικογενειών.
Aντίθετα από τη διαφήμιση που εμπορεύεται ερωτικές φαντασιώσεις, ο γυμνισμός είναι αφελής για ορισμένους, αλλά πάντως ειλικρινής δήλωση αποδοχής του σώματος και της φυσικής ζωής εν γένει. H εκδίωξη των γυμνιστών είναι και εκδίωξη μιας ολόκληρης νοοτροπίας απλών, φτηνών διακοπών που δεν ταιριάζουν με τις νεοπλουτίστικες βλέψεις του ελληνικού τουρισμού. Oι απλές διακοπές προκαλούν σχεδόν παρόμοιο σοκ με το γυμνό σώμα: με μια σαλάτα δεν σώζεται η ξενοδοχειακή επιχείρηση, δεν σώζεται ούτε η αυτοεικόνα μας ως χρεωμένων, πλην γενναιόδωρων καταναλωτών.
Aλλά ακόμη κι αν τεθεί αισθητικά το ζήτημα: η διαφήμιση, καθηγήτρια σύγχρονων τρόπων, μας έχει μάθει πως κάτι πρέπει πάντα να στολίζει το σώμα, ακόμη και –ή μάλλον κυρίως– ένα στρινγκ. Eτσι νομιμοποιείται και ο οικογενειάρχης που ενοχλείται από τους γυμνιστές να χαζεύει το παρ’ ολίγον γυμνό σώμα στην τηλεόραση, στο δελτίο ειδήσεων που ενημερώνει δήθεν αθώα για τον επόμενο καύσωνα ζουμάροντας στα οπίσθια των λουομένων.
Kαι για να επιστρέψω στους κανόνες των κολυμβητηρίων: σε όλα τα ευρωπαϊκά κολυμβητήρια το ντους γίνεται στα αποδυτήρια χωρίς μαγιό, επειδή γενικώς αυτή η δραστηριότητα –πώς να το κάνουμε;– απαιτεί ολιγόλεπτο γδύσιμο. Aκόμη και στα τουρκικά χαμάμ οι γυναίκες τριγυρνούν γυμνές, επειδή δεν πάνε εκεί για να επιδείξουν το καινούργιο μαγιό τους. Oπότε η απαγόρευση δίνει προφανώς για άλλη μια φορά το στίγμα των νεοελληνικών αντιφάσεων, των επιθυμιών και των καλά κρυμμένων φόβων.

28.06.05


Paure nascoste
Alle piscine comunali di Maroussi (Atene), negli spogliatoi, è permessa la doccia solo col costume.
Donne di ogni età, come adolescenti piene di vergogna, lavano braccia e gambe evitando le parti nascoste del corpo.
Questa pantomima (letteralmente! Nd.T.) di necessaria modestia non è solo antigienica.
E’ anche inutile e deprimente, specialmente quando poi esci in strada e noti gigantografie con donne nude che pubblicizzano qualsiasi cosa. E quando entri a casa tua e apri una qualsiasi rivista o accendi la TV per vedere dappertutto una mostra di glutei splendenti per la crema solare e per i filtri fotografici.
Direttamente opposta a questa fantasia è la nostra realtà. Le copertine delle riviste, i programmi televisivi, suggeriscono una familiarizzazione col corpo, dicono che siamo ormai capaci di vedere tutto.
Di vedere, tuttavia, non di vivere realmente. Ed ecco il perché della retrocessione delle spiagge per nudisti.
Come a Koufonissi, che era una volta un paradiso della vita semplice, ora che arrivano orde di famiglie hanno messo sulle spiagge cartelli di divieto.
Contrariamente alla pubblicità che commercializza fantasie erotiche, il nudismo è ingenuo e per pochi, ma è una onesta dichiarazione di accettazione del corpo e della vita in generale.
La cacciata dei nudisti è anche la cacciata di un’intera mentalità di vacanze semplici ed economiche, che non corrispondono con le ottiche da neoricchi del turismo greco.
Le vacanze semplici provocano uno shock simile a quello del corpo nudo: con un’insalata non si mantiene l’impresa alberghiera, non si mantiene nemmeno la nostra immagine di consumatori indebitati per il superfluo.
Se poi si mette la cosa sul piano estetico: la pubblicità, maestra dei costumi contemporanei, ci ha insegnato che bisogna sempre coprire il corpo con qualcosa, anche solo – e magari, meglio – con uno “string”.
In questo modo si legalizza anche il padre di famiglia che viene disturbato dai nudisti ma che resta a bocca aperta di fronte al corpo seminudo alla televisione, durante il telegiornale che ci aggiorna innocentemente sulla incombente canicola soffermandosi sul fondoschiena delle bagnanti.
E per tornare sulle regole della piscina: in tutte le piscine europee la doccia negli spogliatoi si fa senza costume, infatti in genere quest’attività - come dovremmo farla? – richiede una breve nudità.
Anche negli hammam turchi le donne girano nude, visto che non vano lì per mostrare il loro nuovo costume da bagno.
Dunque questo divieto mostra un’altra volta le contraddizioni della Grecia moderna, dei desideri e delle paure ben nascoste.